De agenda van de creatieveling

In 1975 introduceerde de Hongaars-Amerikaanse psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi het begrip ‘flow’: een toestand waarin ‘… iemands lichaam of geest tot het uiterste wordt gedreven in een vrijwillige poging om iets moeilijks en zinvols te bereiken’. Het is dan ook geen verrassing dat Csikszentmihalyi stelt dat we ‘flow’ nodig hebben om de meest complexe problemen op te lossen, onze meest geïnspireerde ideeën te bedenken en zinvol creatief werk te doen. Wat heb je nodig om in je flow te komen? Een stukje ononderbroken tijd. In 1975 was dat al moeilijk genoeg, in 2018 is het praktisch onmogelijk.

Helaas voor mensen met een baan waarin creativiteit een rol speelt, leven we in een tijd vol afleidingen. We zijn constant bereikbaar, constant online en hebben onze agenda’s helemaal volgeboekt. Een agenda vol vergaderingen en verplichtingen is de vijand van diepgaand, geconcentreerd creatief werk en denken. Maar je agenda kan ook de sleutel zijn om je creatieve tijd terug te winnen en, zelfs tijdens je werkdag, in een flow te komen. Het is zo simpel als tijdblokken inplannen voor creatief werk.

Wacht even: creativiteit inplannen? Moet je dan niet gewoon wachten tot de muze langskomt of de inspiratie toeslaat? Hoewel de populaire mythe van het artistieke genie ons heeft doen geloven dat creativiteit chaotisch is en dat inspiratie niet te plannen valt, zal elke succesvolle creatieveling je het tegendeel vertellen. Om het met de woorden van Chuck Close: ‘Inspiratie is voor amateurs. De rest van ons komt gewoon opdagen en gaat aan de slag.’

De waarheid is dat het inplannen van creatieve tijd een strategie is die werkt, en dat al zolang we creatief bezig zijn (kijk maar eens naar Het strakke dagschema van Wolfgang Amadeus Mozart (als je nog meer bewijs nodig hebt). En als je je creatieve tijd goed inplant, zul je resultaten zien.

Zo doe je dat:

1. Maak even tijd vrij. En dan hebben we het niet over vijfenveertig minuten. Je hebt minstens drie of vier uur nodig om in je flow te komen. Als je een hele dag vrij kunt maken, ga er dan voor! Naarmate je vaker creatieve blokken in je schema inbouwt, krijg je een beter idee van hoeveel tijd je nodig hebt: misschien ben je na vier uur helemaal leeg, misschien heb je een hele dag nodig om echt in de flow te komen.

2. Kom gewoon langs. Behandel deze tijdsbesteding net zoals je elke andere zou doen. Dat betekent: zeg niet af, kom niet te laat en verplaats de afspraak niet. Als je in een omgeving werkt waar sommige mensen op sommige werken volgens het rooster van de maker en andere volgens dat van de manager, dit kan best lastig zijn: zorg ervoor dat iedereen om je heen weet dat deze creatieve tijd voor jou prioriteit heeft. Als ze even snel willen afspreken, moeten ze zich aanpassen aan jouw agenda.

3. Uitloggen. Zet je telefoon in vliegtuigmodus. Neem geen telefoontjes aan en kijk niet naar je e-mails. Laat je klanten en collega’s indien nodig weten dat je in deze periode niet bereikbaar bent.

4. Stel geen doelen. In tegenstelling tot de rest van je werkdag moet je je tijdens je creatieve momenten richten op het proces, niet op het resultaat. Door geen doelen te stellen, is je hoofd vrij om af te dwalen, te fantaseren, problemen op te lossen en soms gewoon helemaal niets te doen. Dat brengt ons bij…

5. Geen paniek! Soms voelt je creatieve tijd bevredigend, vruchtbaar en productief aan. Andere keren voel je je juist ongeïnspireerd. Misschien begin je zelfs te denken dat je je tijd verspilt. Dat is volkomen normaal. Je zult niet elke keer dat je gaat zitten briljant creatief werk maken, maar als je niet gaat zitten en er tijd aan besteedt, zul je helemaal geen creatief werk maken.

Creativiteit is onvoorspelbaar. Inspiratieflitsen worden niet voor niets ‘flitsen’ genoemd. Maar je volgende geniale idee kan pas opduiken als je er ruimte voor vrijmaakt in je agenda. Zoek dus de tijd in je agenda, reserveer die tijd en laat je meevoeren…